Umowa na okres próbny. Co sprawdzić przed podpisem

Okres próbny jest po to, żeby obie strony sprawdziły, czy współpraca ma sens. Nie jest okresem „bez papierów”, „na zleceniu” ani „na czarno”. Przepisy o okresie próbnym zmieniły się w kwietniu 2023 roku, więc część porad w internecie jest nieaktualna. Poniżej stan prawny na październik 2026 roku.

Jak długo może trwać okres próbny

Zgodnie z art. 25 § 2 Kodeksu pracy umowę na okres próbny zawiera się na okres nieprzekraczający 3 miesięcy. Od 2023 roku długość zależy też od tego, jaką umowę strony planują zawrzeć potem.

Planowana umowa po okresie próbnym	Najdłuższy okres próbny
Na czas określony krótszy niż 6 miesięcy	1 miesiąc
Na czas określony od 6 do 12 miesięcy	2 miesiące
Na czas określony dłuższy niż 12 miesięcy albo na czas nieokreślony	3 miesiące

Przy dwóch krótszych wariantach strony mogą w umowie postanowić o jej jednorazowym przedłużeniu o nie więcej niż miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy. Niezależnie od tego mogą zapisać, że okres próbny wydłuża się o czas urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności.

Czy można podpisać drugą umowę próbną

Z tym samym pracownikiem ponowna umowa na okres próbny jest możliwa tylko w dwóch przypadkach: gdy ma on wykonywać inny rodzaj pracy albo gdy od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy minęły co najmniej 3 lata i chodzi o ten sam rodzaj pracy (wtedy tylko raz). Jeżeli słyszysz, że „u nas są dwa okresy próbne po trzy miesiące”, to taka praktyka jest niezgodna z przepisami.

Co musi być w umowie

Umowa o pracę, także próbna, musi być zawarta na piśmie najpóźniej przed dopuszczeniem Cię do pracy. Sprawdź, czy zawiera:

• strony umowy i rodzaj umowy (na okres próbny) z jej długością,
• datę zawarcia i dzień rozpoczęcia pracy,
• rodzaj pracy (stanowisko) i miejsce jej wykonywania,
• wynagrodzenie ze wszystkimi składnikami, w kwocie brutto,
• wymiar czasu pracy.

Przy pełnym etacie wynagrodzenie nie może być niższe niż minimalne, które w 2026 roku wynosi 4806 zł brutto miesięcznie. Kwota „do ręki” bez brutto w umowie to sygnał ostrzegawczy.

Informacja o warunkach zatrudnienia

W ciągu 7 dni od dopuszczenia do pracy pracodawca musi przekazać Ci na piśmie albo elektronicznie informację o warunkach zatrudnienia (art. 29 § 3 Kodeksu pracy). Znajdziesz w niej między innymi dobową i tygodniową normę czasu pracy, przerwy, odpoczynek, zasady nadgodzin, termin i sposób wypłaty wynagrodzenia, wymiar urlopu i okres wypowiedzenia. To ważny dokument, bo na jego podstawie sprawdzisz, czy pensja przychodzi w terminie.

Jak kończy się umowa próbna

Umowa próbna wygasa z upływem czasu, na który ją zawarto, bez wypowiedzenia. Każda strona może ją też wcześniej wypowiedzieć. Okresy wypowiedzenia z art. 34 Kodeksu pracy:

Długość okresu próbnego	Okres wypowiedzenia
Do 2 tygodni	3 dni robocze
Dłuższy niż 2 tygodnie	1 tydzień
3 miesiące	2 tygodnie

Wyjątek dotyczy kobiet w ciąży: umowa na okres próbny dłuższy niż miesiąc, która rozwiązałaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłuża się do dnia porodu.

Czego pracodawca nie może obiecać ustnie

Obietnica „po okresie próbnym dostaniesz umowę na stałe i podwyżkę” nie wiąże pracodawcy, jeżeli nie ma jej na piśmie. Zanim podpiszesz, zapytaj, jaka umowa jest planowana po okresie próbnym i za jaką kwotę brutto. Odpowiedź z długością okresu próbnego pozwoli sprawdzić, czy mieści się on w tabeli wyżej. Pełną listę pytań znajdziesz na naszej liście kontrolnej przed umową.

Częsta nieprawidłowość to okres próbny „na zleceniu”. Umowa zlecenie nie jest okresem próbnym w rozumieniu Kodeksu pracy, a różnice w prawach opisujemy w poradniku umowa zlecenie a umowa o pracę. Jeżeli pracodawca proponuje start bez żadnej umowy, przeczytaj też o sygnałach ostrzegawczych przed podpisem.

Okres próbny krok po kroku

1. Przed pierwszym dniem. Dostajesz umowę na piśmie, czytasz ją i podpisujesz. Sprawdzasz długość okresu próbnego i wynagrodzenie brutto.
2. Pierwszy tydzień. Przechodzisz badania wstępne i szkolenie BHP na koszt pracodawcy. W ciągu 7 dni dostajesz informację o warunkach zatrudnienia.
3. Pierwszy miesiąc. Logujesz się do eZUS i sprawdzasz zgłoszenie do ubezpieczeń, jak opisujemy w poradniku jak sprawdzić, czy pracodawca płaci ZUS. Pierwsza pensja przychodzi w terminie z informacji o warunkach zatrudnienia.
4. Przed końcem okresu. Pytasz o dalszą umowę i dostajesz ją na piśmie, zanim próbna wygaśnie.

Jak sprawdzić firmę przed okresem próbnym

Na karcie pracodawcy w naszym serwisie jest pytanie „Okres próbny”, w którym osoby z firmy odpowiadają, czy dostały umowę na piśmie od pierwszego dnia i czy po okresie próbnym wszystko odbyło się tak, jak obiecano. Sprawdź pracodawcę po NIP, zanim zaczniesz.

Najczęstsze pytania

Czy umowa na okres próbny może trwać dłużej niż 3 miesiące?

Nie. Kodeks pracy ogranicza ją do 3 miesięcy. Strony mogą tylko w umowie przewidzieć jej wydłużenie o czas urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności. Przy krótszych umowach terminowych dopuszczalne jest jednorazowe przedłużenie o miesiąc, jeśli uzasadnia to rodzaj pracy.

Co się dzieje, gdy po okresie próbnym nadal przychodzę do pracy?

Jeżeli umowa próbna wygasła, a pracodawca dopuszcza Cię do pracy bez nowej umowy, w orzecznictwie przyjmuje się zwykle, że strony zawarły w ten sposób umowę o pracę na czas nieokreślony na dotychczasowych warunkach. Lepiej jednak nie doprowadzać do takiej sytuacji i dostać nową umowę na piśmie przed końcem próbnej.

Czy w okresie próbnym przysługuje mi urlop i zwolnienie lekarskie?

Tak. Umowa na okres próbny to pełna umowa o pracę. Nabywasz prawo do urlopu proporcjonalnie, jesteś objęty ubezpieczeniem chorobowym i należy Ci się co najmniej minimalne wynagrodzenie przy pełnym etacie.

Czy pracodawca musi podać powód wypowiedzenia umowy próbnej?

Nie musi. Wypowiedzenie umowy na okres próbny nie wymaga uzasadnienia ani konsultacji ze związkami zawodowymi. Wymaga tylko formy pisemnej i zachowania okresu wypowiedzenia.