Pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia. Co zrobić od pierwszego dnia

Spóźniona pensja to nie tylko kłopot z rachunkami. To naruszenie jednego z podstawowych obowiązków pracodawcy, za które grozi mu odpowiedzialność, a Tobie przysługuje kilka narzędzi. Kolejność ma znaczenie: zacznij od dowodu na piśmie, potem sięgaj po instytucje.

Kiedy pensja jest spóźniona

Art. 85 Kodeksu pracy wymaga, żeby wynagrodzenie było wypłacane co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca. Jeżeli dzień wypłaty wypada w dzień wolny od pracy, pensję wypłaca się dzień wcześniej.

Termin wypłaty jest zapisany w regulaminie wynagradzania, regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo w informacji o warunkach zatrudnienia, którą dostajesz na piśmie. Jeżeli pracodawca „zawsze płaci 15.”, a w dokumentach nie ma innego terminu, to i tak płaci za późno.

Plan działania na pierwsze dni

Kiedy	Co zrobić	Po co
Dzień po terminie	Zapytaj mailem kadry albo przełożonego, kiedy będzie wypłata	Masz pisemny ślad i odpowiedź z datą
Kilka dni po terminie	Wyślij pisemne wezwanie do zapłaty z kwotą i terminem, na przykład 7 dni	Dowód, że pracodawca wie o zaległości
Po bezskutecznym terminie	Złóż skargę do PIP	Kontrola i możliwy nakaz wypłaty
Równolegle albo po kontroli	Pozew do sądu pracy	Wyrok, który można egzekwować przez komornika
Przy poważnych lub powtarzających się zaległościach	Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy	Wyjście z pracy z odszkodowaniem

Wezwanie do zapłaty i odsetki

Od pensji wypłaconej po terminie należą się odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy), liczone od dnia następującego po dniu, w którym pensja powinna być wypłacona. Nie musisz wykazywać, że poniosłeś szkodę, a pracodawca nie uwolni się od odsetek, tłumacząc się brakiem pieniędzy. Aktualną wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie ogłasza Minister Sprawiedliwości.

W wezwaniu wpisz: swoje dane, nazwę pracodawcy, okres i kwotę zaległości (netto do wypłaty i brutto z umowy), termin zapłaty, numer rachunku i zapowiedź dalszych kroków. Wyślij je listem poleconym albo przekaż osobiście za potwierdzeniem odbioru na kopii.

Skarga do Państwowej Inspekcji Pracy

Skargę złożysz do okręgowego inspektoratu pracy właściwego dla miejsca pracy, przez pip.gov.pl, pocztą albo osobiście. Inspektor może skontrolować pracodawcę i wydać nakaz wypłaty należnego wynagrodzenia. Taki nakaz podlega wykonaniu, a niewypłacanie wynagrodzenia jest wykroczeniem z art. 282 Kodeksu pracy, za które inspektor może nałożyć grzywnę albo skierować wniosek do sądu. Możesz poprosić, żeby PIP nie ujawniała pracodawcy, że kontrola odbywa się z Twojej skargi.

Pozew do sądu pracy

Sprawę o zaległe wynagrodzenie rozpoznaje sąd pracy. Pozew możesz złożyć w sądzie właściwym dla siedziby pracodawcy albo w sądzie, w którego okręgu praca była wykonywana. Pracownik nie płaci opłaty od pozwu o roszczenia ze stosunku pracy, bez względu na kwotę. Opłaty pojawiają się dopiero przy niektórych środkach odwoławczych, na przykład od apelacji w sprawie o wartości ponad 50 000 zł.

W pozwie wskaż kwotę brutto z odsetkami od każdego miesiąca, dołącz umowę, paski albo potwierdzenia przelewów i wezwanie do zapłaty. Sąd może nadać wyrokowi zasądzającemu wynagrodzenie rygor natychmiastowej wykonalności do wysokości jednego miesięcznego wynagrodzenia. Roszczenia o wynagrodzenie przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 291 Kodeksu pracy).

Rozwiązanie umowy z winy pracodawcy

Niewypłacanie wynagrodzenia w terminie jest uznawane za ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku pracodawcy. Na podstawie art. 55 § 1¹ Kodeksu pracy możesz wtedy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. Przysługuje Ci odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a przy umowie na czas określony za okres wypowiedzenia, który by obowiązywał.

• Oświadczenie składasz na piśmie i podajesz w nim przyczynę, na przykład niewypłacenie wynagrodzenia za konkretne miesiące.
• Masz na to miesiąc od dnia, w którym dowiedziałeś się o naruszeniu. Przy zaległości, która trwa, termin biegnie, dopóki naruszenie trwa, ale nie zwlekaj.
• Odszkodowanie nie zastępuje zaległej pensji, należą Ci się oba roszczenia.

Czego nie robić

• Nie podpisuj ugody bez czytania. Porozumienie o rozłożeniu zaległości na raty bywa rozsądne, ale nie zrzekaj się w nim odsetek ani części pensji tylko dlatego, że ktoś naciska.
• Nie zgadzaj się na „wypowiedzenie za porozumieniem” w zamian za obietnicę zapłaty. Tracisz wtedy odszkodowanie, które przysługuje przy rozwiązaniu umowy z winy pracodawcy.
• Nie zabieraj firmowych rzeczy „na poczet pensji”. Samodzielne potrącenie może obrócić się przeciwko Tobie.
• Nie czekaj miesiącami. Im dłużej trwa zaległość, tym większe ryzyko, że firma straci pieniądze na wszystkie wypłaty.

Gdy firma przestaje płacić wszystkim

Jeżeli zaległości mają wszyscy, a firma zalega też ze składkami, sprawdź w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, czy nie toczy się upadłość. Wtedy pomocny będzie poradnik o wypłacie zaległych pensji z FGŚP. Zajrzyj też na konto w eZUS i porównaj je z tym, co opisujemy w poradniku o niepłaconych składkach.

Przy następnej pracy sprawdź firmę po NIP. Na karcie pracodawcy jest pytanie „Pensja w terminie” z odpowiedziami osób, które tam pracowały.

Najczęstsze pytania

Czy mogę przestać przychodzić do pracy, skoro mi nie płacą?

Samowolne niestawianie się w pracy może zostać uznane za nieusprawiedliwioną nieobecność i dać pracodawcy podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego. Bezpieczniejsza droga to pisemne rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy, z podaniem przyczyny.

Ile kosztuje pozew o zaległą pensję?

Pracownik, który pozywa pracodawcę o roszczenia ze stosunku pracy, nie płaci opłaty od pozwu. Opłaty mogą pojawić się dopiero przy apelacji w sprawach o wartości ponad 50 000 zł. Jeśli przegrasz, sąd może obciążyć Cię kosztami zastępstwa pracodawcy, ale w sprawach pracowniczych często od tego odstępuje.

Czy pracodawca może wypłacać pensję w ratach?

Nie bez Twojej zgody. Wynagrodzenie ma być wypłacone w całości w stałym terminie, najpóźniej do 10. dnia następnego miesiąca. Każda część wypłacona po terminie jest spóźniona i należą się od niej odsetki.

Mam umowę zlecenie. Czy te zasady mnie dotyczą?

Termin z art. 85 Kodeksu pracy dotyczy pracowników. Przy zleceniu z wynagrodzeniem godzinowym przepisy o minimalnej stawce wymagają wypłaty co najmniej raz w miesiącu, gdy umowa trwa dłużej niż miesiąc. Spór o zapłatę prowadzisz przed sądem cywilnym, a PIP kontroluje między innymi wypłatę minimalnej stawki.